AX Medya

Sözcükte Anlam

Sözcükte anlam konusu, hemen hemen tüm ortaokul kademelerinde karşımıza çıkmaktadır. Oldukça fazla karşımıza çıkan bu konuyu, sizlerle sayfamızda paylaşmak istiyoruz. Sözcükte anlam konusu, sözcüklerin anlam olarak ayrıştırılmasıdır aslında. Birkaç başlıktan oluşan bu konuyu sizlerle birlikte incelemeye başlayabiliriz.

Sözcükte Anlam

Öncelikle “Sözcükte Anlam” konusunun alt başlıklarını söyleyelim. Başlıklarımız şöyle:

  1. Gerçek Anlam
  2. Mecaz Anlam
  3. Terim Anlam
  4. Yan Anlam

 

1.Gerçek Anlam

Gerçek anlam; sözcüğün veya kelimenin, söylendiğinde aklımıza gelen ilk anlamıdır.

Örnek: Ben sıcak çorba içmeyi severim.

Açıklama: Sıcak” sözcüğü bu cümlede gerçek anlamda kullanılmıştır. Tanımda da bahsettiğimiz gibi sözcük söylendiğinde aklımıza ilk gelen anlamda cümle içinde kullanılmışsa demek ki gerçek anlamda kullanılmış bir sözcüktür. Sıcak dendiğinde de aklımıza ilk olarak “ısı” anlamı geldiğine göre, bu cümlede sıcak sözcüğü gerçek anlamda kullanılmıştır diyebiliriz.

Diğer Gerçek Anlam Örnekleri

  • Derste büyük defter kullanacağız.
  • Arkadaşım yanlışlıkla kalemimi kırdı.
  • Bu kış çok soğuk geçecekmiş.
  • Yemekler acı olmuş.
  • Musluğa taktığımız boru patlamış.

 

2.Mecaz Anlam

Mecaz anlam, sözcüğün gerçek anlamının tamamen dışında kullanılmasıdır.

Örnek: Bana çok sıcak davranmıyordu.

Açıklama: Sıcak” kelimesi bu örnekte aklımıza gelen ilk anlamının dışında kullanılmıştır. “Sıcak” dediğimizde aklımızdan geçen ilk anlam “ısı” anlamındaki sıcaktır. Ancak bu örnekte görüyoruz ki ısı anlamında kullanılmamıştır. Örneğimizdeki “sıcak“tan kasıt, “samimiyet” anlamındadır.

Diğer Mecaz Anlam Örnekleri

  • Ali’nin söylediklerinden sonra ben çok kırıldım.
  • Dün bana soğuk davrandı.
  • Acı sözleri beni üzdü.
  • Yüzünü ekşittiğini gördük.
  • Bu soruya çok kafa patlattık.

 

3. Terim Anlam

Terim anlam, herhangi bir sanat, spor, bilim vb. alanlara ait kavramların taşıdığı anlamdır. Terim anlamlı sözcükler, adeta bir misina ile ait oldukları alana bağlıdırlar.

ÖrnekMüzikte notaları öğrenmek oldukça önemlidir.

Açıklama: Bu cümlede müzik, bir alandır. Bu alana bağlı olan ise “nota”dır. İşte böyle bir alana bağlı olarak cümlelerde yer alan sözcükler, terim anlamlı sözcüklerdir.

Diğer Terim Anlam Örnekleri

  • Bugün derste kesirli sayıları öğrendik. (Matematik)
  • Oyunun ikinci perdesi oynanıyor. (Tiyatro)
  • Top kornere çıktı. (Futbol)
  • Dişlerim için kanal tedavisi uygulanacakmış. (Dişçilik)
  • Gemi alabora oldu. (Denizcilik)

 

4.Yan Anlam

Yan anlam, sözcüğün asıl gerçek anlamına bağlı olarak yeni bir anlam kazanmış halidir. Genellikle şekil benzerliklerinden yola çıkılarak oluşturulmuşlardır ya da bağlantıları kurulmuştur.

Örnek: Masanın gözünde defterim kalmış.

Açıklama: Bu örnekte de gördüğümüz gibi, aslında “göz” sözcüğünün gerçek anlamı görme organımız olan gözümüzdür. Ancak bu örnekte o anlamda kullanılmadığını görmekteyiz. Örneğimizde şekil benzerliği kurularak masanın üzerindeki boş kısma göz adı verilmiştir. Nasıl ki yüzümüzde göz kısmımız çukur bir bölüm olarak görünüyorsa, masanın üzerindeki boş bölüm de göz olarak adlandırılmıştır. Yani şekil benzerliği kurularak yeni bir anlam ortaya çıkarılmıştır.

Diğer Yan Anlam Örnekleri

  • Dağın eteğinde otlar yeşermiş.
  • Ayakkabının burnu ezilmiş.
  • Evleri köyün başındaydı.
  • Bardağı ağzına kadar doldurdu.
  • Kapının kolu kırıldı.

Bu bölümümüzde siz kıymetli okurlarımızla “Sözcükte Anlam” konusunu detaylı bir şekilde paylaştık. Eğer Türkçe dersine ait diğer konulara da ulaşmak isterseniz, kategorilerimiz üzerinden ulaşabilirsiniz.

Yorum yapın